Polski | English
Facebook
Newsletter

Det Kongelige Teater
Teatr Aleksandrinski
Habima
The National Theatre Of Scotland
Národní Divadlo




Teatr Aleksandrinski

Termin pobytu: 26 / 10 - 27 / 10 / 11
Tytuł spektaklu:

 

Najstarszy stały zawodowy teatr w Rosji, jeden z najstarszych w Europie. Założony 30 sierpnia 1756 roku w Sankt Petersburgu, powstał na mocy dekretu carycy Elżbiety I, córki twórcy polityki kulturalnej państwa rosyjskiego Piotra Wielkiego. Należał do grupy tzw. teatrów imperatorskich, czyli utrzymywanych przez dwór. Początkowo mieścił się w: pałacu hrabiego Gołowkina (obecnie gmach Akademii Sztuk Pięknych, 1756–1759), Pałacu Zimowym (1759–1783), Teatrze Wielkim (obecnie gmach Konserwatorium Muzycznego, 1783–1811, 1828–1832) oraz w niezachowanym do dziś Teatrze Małym (1811–1828). W roku 1832 otrzymał swoją stałą siedzibę, klasycystyczny budynek według projektu architekta Carla Rossiego przy Newskim Prospekcie. Otrzymał wówczas również swoją nazwę: Aleksandrinski – od imienia żony cara Mikołaja I, Aleksandry Fiodorowny. Wkrótce stał się jednym z symboli miasta i władzy monarszej. Od roku 1937 jego pełna oficjalna nazwa brzmi: Państwowy Akademicki Teatr Dramatyczny im. Aleksandra Siergiejewicza Puszkina. Z początkiem lat dziewięćdziesiątych wieku XX powrócono jednak powszechnie do nazwy pierwotnej.

Odbyły się tu prapremiery większości najważniejszych arcydzieł rosyjskiego dramatu: od Aleksandra Gribojedowa i Nikołaja Gogola, przez Aleksandra Puszkina i Michaiła Lermontowa, Iwana Turgieniewa i Fiodora Dostojewskiego, do Lwa Tołstoja i Antona Czechowa. Na scenie Teatru Aleksandrinskiego występowali aktorzy tej miary, co Wasilij Karytygin, Wiera Komissarżewska, Nikołaj Czerkasow, Jekaterina Korczagina-Aleksandrowskaja, Bruno Freindlich i Nina Urgant. Reżyserowali tu m.in. Grigorij Kozincew, Władimir Kożicz, Georgij Towstonogow i Nikołaj Akimow. Z teatrem często ściśle współpracowali również wybitni artyści: malarze, jak Konstanty Korowin i Aleksander Benois, czy kompozytorzy, jak Aleksander Glazunow i Dymitr Szostakowicz.

W ostatniej dekadzie przed rewolucją październikową decydujący wpływ na kształt artystyczny Teatru Aleksandrinskiego wywarł jeden z najwybitniejszych przedstawicieli okresu tzw. Wielkiej Reformy, Wsiewołod Meyerhold. Wyreżyserował tu dwadzieścia przedstawień, zarówno dramatycznych, jak i operowych, m.in. Tristana i Izoldę Richarda Wagnera, Don Juana Molière’a, Borysa Godunowa Modesta Musorgskiego, Pigmaliona George’a Bernarda Shawa i Maskaradę Michaiła Lermontowa.

Z początkiem lat dwudziestych na scenie Teatru Aleksandrinskiego zaczęła pojawiać się literatura radziecka, na czele ze słynną inscenizacją dramatu filozoficznego Anatolija Łunaczarskiego Faust i miasto. Nikołaj Pietrow, od roku 1926 główny reżyser, a w latach 1928–1933 dyrektor naczelny i artystyczny, sformułował wtedy program publicystyczno-agitacyjnej działalności teatru, którego najpełniejszą realizacją stał się Strach Aleksandra Afinogienowa. Następcy Pietrowa, Borys Szuszkiewicz i Siergiej Radłow, próbowali, nie bez oporów zespołu, zaszczepić tu doświadczenia wyniesione z pracy w Moskiewskim Akademickim Teatrze Artystycznym (MChAT). W latach trzydziestych na afiszu Teatru Aleksandrinskiego spotykały się więc artystyczne spektakle psychologiczne i widowiska propagandowe z Leninem w roli głównej.

W latach 1938–1966 na czele teatru stał Leonid Wiwien, który w roku 1938 zaprosił pozbawionego własnej sceny Wsiewołoda Meyerholda do wznowienia Maskarady. Znakomicie zapowiadającą się współpracę (słynny niezrealizowany projekt Hamleta) jeszcze w tym samym roku przerwało aresztowanie reżysera. Podczas drugiej wojny światowej zespół ewakuowano do Nowosybirska, skąd powrócił w roku 1944. Po śmierci Wiwiena kierownictwo artystyczne Teatru Aleksandrinskiego sprawowali kolejno Igor Gorbaczow, Georgij Saszczenko i – od roku 2003 – Walerij Fokin.

Premiera Rewizora Nikołaja Gogola w reżyserii Walerija Fokina w dniu 5 października 2002 roku rozpoczęła pięcioletni program artystyczno-badawczy „Nowe Życie Tradycji”, zorganizowany wspólnie przez Teatr Aleksandrinski i Centrum im. Meyerholda (CIM) przy wsparciu Ministerstwa Kultury. Celem projektu było poszukiwanie nowego scenicznego kształtu klasycznej literatury. Bezpośrednim pretekstem do jego realizacji stały się dwa jubileusze: trzystu lat Sankt Petersburga (2003) i dwustu pięćdziesięciu lat Teatru Aleksandrinskiego (2006). W ramach tej scenicznej antologii rosyjskiego dramatu powstały m.in. spektakle: Śmierć Tarełkina Aleksandra Suchowo-Kobylina w reżyserii Matthiasa Langhoffa (2003) oraz Mewa Antona Czechowa w reżyserii Krystiana Lupy (2007). Kulminacyjnym punktem jubileuszowych obchodów stał się Międzynarodowy Festiwal Teatralny „Aleksandrinski”, w którym wziął również udział Teatr Narodowy, od kilku lat prowadzący z Teatrem Aleksandrinskim regularną wymianę artystyczną. Z okazji rocznicy budynek Teatru Aleksandrinskiego (od dawna wpisany na Listę Światowego Dziedzictwa Kulturowego UNESCO), został gruntownie odnowiony, zrekonstruowano jego zabytkowe wnętrza i unowocześniono maszynerię. Obecnie mieści dwie sceny: dużą salę na 946 miejsc i małą salę na 80 miejsc.



Teatr Aleksandrinski w Polsce

XIX / XX w. – nieomal każdego sezonu na scenach Warszawskich Teatrów Rządowych, stanowiących własność zaborcy, goszczą spektakle z Sankt Petersburga i Moskwy; oprócz sztandarowych dzieł Aleksandra Gribojedowa, Aleksandra Puszkina, Nikołaja Gogola i Antona Czechowa prezentowany jest również repertuar popularny, a także klasyka światowa, m.in. Carlo Goldoni

1951 – Niezapomniany rok 1919 Wsiewołoda Wiszniewskiego i Wieczór Trzech Króli Williama Shakespeare’a, reż. Leonid Wiwien; Gorące serce Aleksandra Ostrowskiego, reż. Władimir Kożicz; Głos Ameryki Borysa Ławreniewa, reż. Borys Dmochowski (Warszawa, Katowice, Wrocław)

1959 – Gracz Fiodora Dostojewskiego, reż. Leonid Wiwien; Żywy trup Lwa Tołstoja, reż. Władimir Kożicz; Tragedia optymistyczna Wsiewołoda Wiszniewskiego, reż. Georgij Towstonogow (Warszawa, Wrocław, Gdańsk, Poznań)

2004 – Rewizor Nikołaja Gogola, reż. Walerij Fokin (Teatr Narodowy w Warszawie, Stary Teatr w Krakowie)

2005 – Sobowtór Fiodor Dostojewskiego i Płaszcz Nikołaja Gogola, reż. Walerij Fokin (Teatr Narodowy w Warszawie)

2007 – Żywy trup Lwa Tołstoja, reż. Walerij Fokin; Mewa Antona Czechowa, reż. Krystian Lupa (Teatr Narodowy w Warszawie)

2009 – Ożenek Nikołaja Gogola, reż. Walerij Fokin (Spotkanie Teatrów Narodowych w Warszawie)





Logo Miasto Sto�eczne
Zadanie zostało zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasta Stołecznego Warszawy.
Logo Prezydencja