Polski | English
Facebook
Newsletter

Det Kongelige Teater
Teatr Aleksandrinski
Habima
The National Theatre Of Scotland
Národní Divadlo




The National Theatre Of Scotland

Termin pobytu: 23 / 11 - 24 / 11 / 11
Tytuł spektaklu:


The National Theatre of Scotland został powołany do istnienia w roku 2000, choć swoją działalność oficjalnie zainaugurował dopiero w roku 2006. Do momentu powstania teatru narodowego Walii w roku 2009 był najmłodszą tego typu instytucją w Europie. Realizuje nowatorską formułę teatru publicznego XXI wieku, o której kształcie w dużej mierze zadecydowały specyficzne warunki, w jakich się ukonstytuował.

Szkocja, pomimo bogatej tradycji literackiej, do niedawna nie posiadała własnej tradycji teatralnej ani dramaturgicznej. W wypadku dwóch najważniejszych scen w kraju – istniejącego od 1883 roku The Royal Lyceum Theatre w Edynburgu oraz istniejącego od 1943 roku The Citizens Theatre w Glasgow – należy mówić nie tyle o ośrodkach teatru szkockiego, co raczej o ośrodkach teatru brytyjskiego na terenie Szkocji. Za narodziny stricte szkockiego teatru uważa się zwykle początek działalności Johna Petera McGratha, dramatopisarza i reżysera, który w 1971 roku założył radykalnie awangardową – zarówno artystycznie, jak i politycznie – niezależną grupę 7:84.

Bezpośrednim impulsem do stworzenia teatru narodowego Szkocji stały się pierwsze w historii demokratyczne wybory do szkockiego parlamentu w 1999 roku. W następnym roku przedstawiciele szkockiego środowiska teatralnego spotkali się w Glasgow, aby wspólnie ustalić, jaki kształt i charakter powinna mieć taka instytucja oraz – co nie mniej istotne – jak mogłaby ona skutecznie przeciwstawiać się „brytyjskiej hegemonii” londyńskiego The Royal National Theatre. Od początku stało się jesne, że nie powinna to być duża reprezentacyjna scena, na której będzie się grać Makbeta Williama Shakespeare’a. Wręcz przeciwnie. W ogóle nie będzie się grało Shakespeare’a. I w ogóle nie będzie sceny.

The National Theatre of Scotland to pierwszy w Europie teatr narodowy pozbawiony swojej stałej siedziby. Na tak radykalną decyzję zarządu wpływ miało kilka czysto pragmatycznych powodów. Po pierwsze, chęć uniknięcia środowiskowych sporów przy wyborze lokalizacji pomiędzy Edynburgiem i Glasgow. Po drugie, niechęć do inwestowania w zupełnie nową scenę, zbędną wobec istniejących już The Royal Lyceum i The Citizens. Po trzecie, brak ostatecznej ilości funduszy publicznych, których większość pochłonęła trwająca w latach 1999–2004 budowa gmachu Szkockiego Parlamentu.

W efekcie The National Theatre of Scotland zajmuje kilkanaście raptem pomieszczeń w Glasgow. To biura administracji i sale prób. Nie posiada natomiast ani stałej sceny, ani stałego zespołu. Spektakle realizowane są w różnych lokalizacjach, we współpracy z istniejącymi już teatrami czy instytucjami kultury na terenie całej Szkocji. Większość przygotowywana jest w sposób umożliwiający pokazywanie ich zarówno na reprezentacyjnych scenach, jak i w miejscach typu site-specific, na przykład na promie kursującym pomiędzy Szetlandami i Abderdeen. Owa niezwykła mobilność to jeden ze znaków rozpoznawczych The National Theatre of Scotland. Świadczy również o jego swoiście pojmowanej „narodowości”. W ten sposób teatr jest bliżej ludzi i spełnia swoją misję społeczną.

Brak stałej siedziby oraz stałego zespołu ma jeszcze jedną ogromną zaletę. Po odliczeniu stosunkowo niewielkich kosztów operacyjnych większą część swojego rocznego budżetu – na który składają się przyznawana przez Radę Kultury dotacja oraz wpływy ze sprzedaży biletów, łącznie pięć-sześć milionów euro – teatr może przeznaczać na produkcję spektakli i realizowanie innych projektów o charakterze artystycznym.

Pierwszym, wybranym przez zarząd, dyrektorem artystycznym The National Theatre of Scotland została Vicky Featherstone, młoda brytyjska reżyserka, dotychczas blisko związana z londyńską grupą Paines Plough, którą kierowała w latach 1997–2004. Taka decyzja była świadomą prowokacją wobec konserwatywnej części szkockiego społeczeństwa. Choć o wiele ważniejszy od angielskiego pochodzenia Featherstone był oczywiście jej teatralny rodowód. W latach dziewięćdziesiątych Paines Plough skupiała reżyserów i dramatopisarzy młodego pokolenia, twórców takich jak Sarah Kane czy Mark Ravenhill, którzy zarówno swoimi pracami, jak i swoją postawą otwarcie występowali przeciwko kulturze oficjalnej.

Z artystycznych kręgów funkcjonujących poza głównym nurtem do The National Theatre of Scotland trafili również jego dyrektor administracyjny Neil Murray, a także stale współpracujący z instytucją reżyser John Tiffany oraz dramatopisarze David Greig i David Harrower. Taki dobór osób był wyraźnym sygnałem, że twórcy instytucji podejmują ryzykowną próbę znalezienia kompromisu pomiędzy teatrem narodowym i teatrem awangardowym. Co może wydawać się zaskakujące, ta formuła się sprawdza, a kolejne sukcesy, jakie odnosi zespół – zarówno artystyczne, jak i komercyjne – potwierdzają słuszność obranego kierunku.

The National Theatre of Scotland zainaugurował swoją działalność 26 lutego 2006 roku. Jednego wieczora o jednej godzinie w dziesięciu punktach Szkocji – w Edynburgu, Glasgow, Inverness, Stornoway, Dumfries, East Lothian, Dundee, Caithness, Aberdeen i na Szetlandach – pod wspólnym tytułem Home [Dom] odbyło się dziesięć jednorazowych pokazów, przygotowanych przez zaproszone do współpracy zespoły teatralne. Charakter akcji miał nawiązywać do średniowiecznej szkockiej tradycji przekazywania informacji przez rozpalane na szczytach wzgórz ogniska sygnałowe.

Do najważniejszych dokonań The National Theatre of Scotland należą: Black Watch [Czarna Straż] Gregory’ego Burke’a w reżyserii Tiffany’ego (2006); Maria Stuart Friedricha Schillera w przeróbce Harrowera, w reżyserii Featherstone (2006); Bachantki Eurypidesa w przeróbce Greiga, w reżyserii Tiffany’ego (2007); Peer Gynt Henrika Ibsena w reżyserii Colina Teevana (2007); Sześć postaci scenicznych w poszukiwaniu autora Luigiego Pirandella w przeróbce Harrowera, w reżyserii Marka Thomsona (2008); Ociosanek według filmu Jana Švankmajera, w reżyserii Matthew Lentona (2008); Jakiś potwór tu nadchodzi według powieści Raya Bradbury’ego, w reżyserii Gilla Robertsona (2008); Piotruś Pan według powieści Jamesa M. Barrie’ego, w reżyserii Tiffany’ego (2010); Caledonia Alistaira Beatona w reżyserii Anthony’ego Neilsona (2010); Dunsinane Greiga w reżyserii Roxany Silbert (2011) oraz The Wheel [Koło] Zinnie Harris w reżyserii Featherstone (2011). Teatr prowadzi również projekt edukacyjny Staging the Nation: A Conversation About Theatre [Inscenizując naród: rozmowa o teatrze].




Logo Miasto Sto�eczne
Zadanie zostało zrealizowane dzięki wsparciu finansowemu Ministerstwa Kultury
i Dziedzictwa Narodowego oraz Miasta Stołecznego Warszawy.
Logo Prezydencja